Wiedza o sposobie działania i wykorzystania AI powoli przestaje być wyróżniającą przewagą i staje się jednym z wymogów funkcjonowania w dzisiejszym społeczeństwie. Raport KPMG „Sztuczna inteligencja w Polsce” wskazuje, że 69% badanych w Polsce korzysta z AI regularnie, przy czym 54% pracujących korzysta z AI w celach zawodowych. Przy rosnącym zainteresowaniu tą technologią oraz ciągłym powstawaniu nowych metod jej eksploatacji niezwykle ważne jest, aby pozostawać na bieżąco z aktualną wiedzą.

Kolejna publikacja z cyklu poświęconego sztucznej inteligencji skupia się na obszarach życia codziennego, które w ostatnich latach doznały zmian w związku z popularyzacją i powszechną dostępnością systemów AI. W szczególności przeanalizowane zostaną zmiany na rynku pracy, w sektorze kreatywnym oraz branży obronnej. Omówione zostaną także metody specjalistycznego zastosowania AI w prawie i medycynie.

Rynek pracy: rekrutacja i zarządzanie procesami w przedsiębiorstwach

Rynek pracy to obszar, który przemienia się dynamicznie wskutek integracji AI z procesami zawodowymi. Narzędzia AI wykorzystywane są przez zespoły HR w procesach rekrutacyjnych m.in. przy tworzeniu opisów stanowisk, wstępnej analizie CV i komunikacji z kandydatami. Jak wskazuje Hays, jeden z liderów w branży rekrutacji specjalistycznej i rozwiązaniach HR, zaawansowane systemy AI mogą usprawnić oraz skrócić czas trwania procesu rekrutacyjnego. Należy jednak mieć na uwadze, że systemy AI z obszaru zatrudnienia, zarządzania pracownikami i dostępu do samozatrudnienia AI Act klasyfikuje jako systemy AI wysokiego ryzyka, a to, po wejściu w życie przepisów Aktu, będzie wiązać się z restrykcyjnymi ograniczeniami dotyczącymi sposobów korzystania i zarządzania takimi narzędziami. Przedsiębiorcy korzystający z takich systemów powinni jednak jak najszybciej wdrożyć procedury przewidziane w Akcie (a te dotyczą m.in. nadzoru człowieka, przechowywania rejestrów zdarzeń lub oceny skutków korzystania dla ochrony danych zgodnie z RODO), aby uniknąć wysokich kar administracyjnych. W praktyce najistotniejsze dla rekrutera będzie to, aby system AI był dla niego wyłącznie narzędziem pomocniczym i nie prowadził do zastąpienia go w procesie selekcji kandydatów.

Systemy AI wykorzystuje się na rynku pracy nie tylko w rekrutacji. Wirtualni asystenci, czyli systemy AI zaprojektowane do prowadzenia interakcji z klientem, mogą odpowiadać na proste zapytania oraz przekierowywać bardziej złożone sprawy do pracowników. Dzięki temu specjaliści mogą skupić się wyłącznie na skomplikowanych sprawach, pozostawiając podstawowe zagadnienia systemom AI. Badanie National Bureau of Economic Research (NBER) przeprowadzone na konsultantach obsługi klienta wykazało, że zaimplementowanie systemów AI w formie wirtualnego asystenta zwiększyło produktywność średnio o 14%. Co istotne, badacze odnotowali także poprawę jakości interakcji z klientami. W świetle AI Act należy jednak pamiętać, że użytkownik zawsze musi być świadomy tego, kiedy wchodzi w interakcje z obsługą klienta, a kiedy z wirtualnym asystentem. Konieczne jest zatem, aby wirtualni asystenci przed rozpoczęciem interakcji informowali o tym, że dana interakcja nie jest prowadzona z człowiekiem.

Według raportu Państwowego Instytutu Badawczego NASK, ponad 5 mln miejsc pracy może zostać częściowo zautomatyzowanych z wykorzystaniem systemów AI. Statystyki te mogą budzić obawy wśród pracowników – raport wskazuje, że ponad 800 tys. Osób pracuje w zawodach o najwyższej ekspozycji na wpływ AI. Mimo to, autorzy badania uważają, iż wzrost produktywności i kreatywności dzięki zastosowaniu systemów AI stanowi szansę na budowę równiejszego rynku pracy.

AI i twórczość: łatwiejszy dostęp do treści, ryzyka dla prawa autorskiego

Sztuczna inteligencja gwałtownie wpłynęła na działalność powiązaną z twórczością. Jeszcze w 2022 większość dużych modeli językowych potrafiła generować jedynie tekst, jednak obecnie modele potrafią generować dźwięki, obrazy, materiały wideo, a także tłumaczenia audiowizualne. Szczególny wpływ ma to na branżę marketingową. Według raportu HubSpot, przedsiębiorstwa zajmującego się produkcją i sprzedażą oprogramowania CRM (Customer Relationship Management), 66% marketerów korzysta z AI w swojej pracy, a 40% korzysta z generatorów obrazów.

AI to także dystrybucja i optymalizacja treści. Za przykład mogą posłużyć rozwiązania podejmowane przez amerykańską firmę Meta. Systemy AI zaimplementowane w ramach mediów społecznościowych takich jak Instagram oraz Facebook od kilku lat używane są do przewidywania zainteresowań użytkowników na podstawie ich interakcji, czyli wyszukiwanych stron, polubień lub udostępnień. Systemy te znajdują zastosowanie komercyjne, gdyż wcześniej wspomniane interakcje wpływają również na charakter reklam wyświetlanych użytkownikowi. Meta w 2025 r. wprowadziła także do powszechnego użytku narzędzie „Meta AI Translation”. Narzędzie to jest w stanie samodzielnie tłumaczyć w formie audio krótkie filmy udostępnione przez autora, posługując się imitacją jego głosu. Język dostosowany jest do języka odbiorcy, a więc krótki film nagrany w języku angielskim może zostać wyświetlony odbiorcy w jego ojczystym języku. Sam proces nie wymaga żadnego wkładu po stronie twórcy, a rozwiązanie to znacząco zwiększa potencjalne grono odbiorców. Według niektórych naukowców, AI może zautomatyzować nawet 26% zadań związanych ze sztuką, projektowaniem, mediami i branżą rozrywkową.

AI ma również wpływ na twórczość artystyczną. Coraz większą uwagę przyciągają utwory muzyczne wygenerowane w całości przez sztuczną inteligencję. Przykładem jest utwór muzyczny „Walk My Walk” wydany przez projekt tworzony przy użyciu sztucznej inteligencji „Breaking Rust”, który trafił na pierwsze miejsce listy Billboard Country Digital Song Sales. Utwór ten zgromadził ponad 3 mln odtworzeń w niecały miesiąc.

Twórczość generowana przez sztuczną inteligencję pozostaje trudna do pogodzenia z klasycznymi konstrukcjami prawa autorskiego. Niejasne pozostaje to, czy modele AI zapamiętują fragmenty danych treningowych i czy są w stanie reprodukować treści podobne lub identyczne z utworami chronionymi. Kolejnym problemem pozostaje kwestia autorstwa utworów wygenerowanych przez AI – polskie orzecznictwo stoi na stanowisku, iż autorem może być wyłącznie osoba fizyczna. Oznacza to, że systemowi AI nie można przypisać autorstwa, a co za tym idzie, także autorskich praw majątkowych. To, czy twórczość wygenerowana przez AI może należeć do osoby korzystającej z danego systemu, nie zostało jednoznacznie rozstrzygnięte. Ewentualne autorstwo będzie zależało od charakteru i skali twórczego wkładu człowieka w treść wytworzoną sztucznie.

AI w medycynie: wsparcie diagnostyki

Ochrona zdrowia jest jednym z sektorów, w których zastosowanie sztucznej inteligencji ma szczególnie duży potencjał. AI znajduje zastosowanie m.in. w diagnostyce obrazowej, analizie danych pacjentów, a także wspiera pracę personelu medycznego. Jednym z udokumentowanych przykładów są badania nad wykorzystaniem AI w mammografii. Według badania MASAI, prowadzonego przez Lund University, badania przesiewowe wspomagane systemami sztucznej inteligencji pozwoliły wykryć o 29% więcej przypadków raka piersi w porównaniu z tradycyjną formą badań. Wspomagane badania dodatkowo zmniejszyły obciążenie radiologów bez zwiększenia liczby wyników fałszywie dodatnich.

Zastosowania AI w ochronie zdrowia wymagają jednak szczególnej ostrożności. Badanie opublikowane w „Science” wykazało, że szeroko stosowany algorytm ochrony zdrowia, obejmujący miliony pacjentów, systematycznie zaniżał potrzeby zdrowotne czarnoskórych pacjentów – po korekcie odsetek osób kwalifikowanych do dodatkowej opieki wzrósł z 17,7% do 46,5% (Obermeyer i in., 2019). Badanie University of Oxford, opublikowane w „Nature Medicine” wskazuje również, że sztuczna inteligencja stanowi ryzyko dla osób potrzebujących opinii medycznej przez tendencję AI do przedstawiania niedokładnych i niespójnych informacji. Konieczny jest zatem nie tylko nadzór personelu medycznego, lecz również informowanie osób potrzebujących opieki medycznej o zagrożeniach wynikających z diagnoz generowanych przez systemy AI.

AI w prawie: pomoc dla prawnika, nie zastępstwo profesjonalnego osądu

Sztuczna inteligencja zmienia również pracę prawników. Narzędzia AI są wykorzystywane do analizy dokumentów, przeszukiwania orzecznictwa, przygotowywania pierwszych wersji pism, streszczania akt, porównywania umów, tworzenia checklist oraz wsparcia procesów due diligence. Według raportu Future Ready Lawyer 2024 Wolters Kluwer 76% prawników z działów prawnych i 68% prawników z kancelarii korzysta z generatywnej AI przynajmniej raz w tygodniu. Dodatkowo, jak wskazuje raport Grupy Roboczej ds. AI, sztuczna inteligencja jest wykorzystywana w sądownictwie niektórych krajów: w Brazylii system VICTOR wspomaga Sąd Najwyższy w wykonywaniu testu dopuszczalności w celu oceny przedłożonych do sprawy wniosków, a w Anglii i Walii system VIQ nagrywa dźwięk, przekształca mowę w tekst i prowadzi transkrypcję rozpraw sądów okręgowych i orzeczeń sądów powszechnych.

Nie oznacza to jednak, że AI może zastąpić analizę prawniczą wykonywaną przez profesjonalistów. Badania Stanford HAI wskazują, że halucynacje w zadaniach prawniczych są powszechne. W testach dotyczących konkretnych pytań prawnych ogólne modele osiągały bardzo wysokie poziomy błędów – od 58% do 88% w zależności od modelu i zadania. Nowsze analizy wyspecjalizowanych narzędzi legal AI również wskazują na istotny odsetek błędnych odpowiedzi: ponad 17% w przypadku Lexis+ AI i Ask Practical Law oraz ponad 34% w przypadku Westlaw AI-Assisted Research. Dochodzą do tego kwestie tajemnicy zawodowej, poufności danych klientów, ochrony danych osobowych, odpowiedzialności zawodowej oraz transparentności wobec klienta. W kontekście wymiaru sprawiedliwości AI Act zalicza do systemów wysokiego ryzyka niektóre systemy wykorzystywane przez organy sądowe do badania, interpretowania i stosowania prawa do stanu faktycznego.

AI i sektor obronny: bezpieczeństwo i granice autonomii

Szczególnym obszarem stosowania sztucznej inteligencji jest sektor obronny – systemy AI znajdują zastosowanie m.in. w analizie danych wywiadowczych, obserwacyjnych i rozpoznawczych, określanych jako ISR – Intelligence, Surveillance and Reconnaissance. Ich zadaniem może być porządkowanie dużych zbiorów danych, wykrywanie anomalii, klasyfikowanie obiektów oraz wspieranie dowódców w budowaniu świadomości sytuacyjnej. Polskie Siły Zbrojne korzystają z systemów bezzałogowych oraz rozwijają systemy rozpoznawczo-uderzeniowe. Osobnym obszarem zastosowania AI w obronności jest cyberbezpieczeństwo. Systemy AI mogą wspierać analizę ruchu sieciowego, klasyfikację zagrożeń oraz przyspieszać reakcję na incydenty.

Najpoważniejsze ryzyka dotyczą zastosowań związanych z użyciem siły. SIPRI, czyli Stockholm International Peace Research Institute, wskazuje, że autonomiczne systemy uzbrojenia oraz systemy wsparcia decyzji oparte na AI wpływają na rolę człowieka w procesie targetingu. Im większy wpływ systemu AI na podejmowanie decyzji, tym większe znaczenie ma możliwość wyjaśnienia działania systemu, udokumentowania procesu decyzyjnego i przypisania odpowiedzialności za skutki jego użycia.

Podsumowanie

Upowszechnienie i wzrost użyteczności sztucznej inteligencji doprowadziły do obecności systemów AI w większości obszarów życia społecznego i zawodowego. Narzędzia AI wpływają na organizację pracy, dystrybucję treści, wspomagają lekarzy i prawników w wykonywanej pracy, a także wzmacniają bezpieczeństwo państwa. W każdym z tych obszarów potencjał AI jest znaczący.

Jednocześnie te same cechy, które czynią AI użytecznym, tworzą równolegle zagrożenia prawne, organizacyjne i społeczne. Kluczowym wyzwaniem nie jest samo wdrożenie systemów AI, lecz zapewnienie, że systemy te są bezpieczne, kontrolowane i zgodne z prawem. Wymaga to odpowiednich ram prawnych, procedur oceny ryzyka, kontroli jakości danych i nadzoru człowieka. Istotny jest również rozwój powszechnej wiedzy o funkcjonowaniu i zastosowaniu AI, gdyż technologia ta będzie nabierać znaczenia w przyszłości.

—

Źródła i materiały pomocnicze:

1. Raport KPMG: https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/pl/pdf/2025/07/pl-Raport-KPMG-w-Polsce-KPMG-AI-Trust-2025-web.pdf
2. Artykuł Hays: https://www.hays.pl/blog/insights/jak-wykorzystuje-sie-sztuczna-inteligencje-w-rekrutacji-
3. Rozporządzenie AI Act: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401689
4. Badanie NBER: https://www.nber.org/papers/w31161
5. Badanie NASK: https://www.nask.pl/aktualnosci/genai-zmienia-rynek-pracy-raport-nask-i-ilo-o-przyszlosci-zatrudnienia
6. Raport HubSpot: https://blog.hubspot.com/marketing/state-of-ai-report?hubs_content=blog.hubspot.com/marketing/top-types-of-ai-generated-content-in-marketing&hubs_content-cta=state-of-ai-survey=&hubs_content=blog.hubspot.com/marketing/best-ai-image-generator&hubs_content-cta=state-of-ai-survey
7. Meta AI: https://about.fb.com/news/2025/10/discover-reels-around-world-meta-ai-translation/?utm_source=chatgpt.com
8. Badanie Universitat Oberta de Catalunya: https://www.uoc.edu/en/news/2025/ai-could-automate-creative-professions
9. Billboard Country Digital Song Sales
10. Badanie AAAI: https://ojs.aaai.org/index.php/AIES/article/view/31697
11. Badanie Uniwersytetu w Lund: https://www.lunduniversity.lu.se/article/ai-supported-breast-cancer-screening-new-results-suggest-even-higher-accuracy?utm_source=chatgpt.com
12. Badanie GOV AI: https://ai.gov.pl/ai-dla-ciebie/artykuly/jak-sztuczna-inteligencja-zmienia-medycyn%C4%99.%20Algorytmy%20AI%20w%20histopatologii
13. Badanie JMIRS: https://www.jmirs.org/article/S1939-8654(23)00079-6/fulltext
14. Annals of Family Medicine – Artykuł o halucynacji AI: https://www.annfammed.org/content/hidden-risk-ai-hallucinations-medical-practice
15. Raport Future Ready Lawyer Wolters Kluwer: https://www.wolterskluwer.com/pl-pl/know/future-ready-lawyer-2024
16. Raport Grupy Roboczej AI: GRAI
17. Badania Stanford HAI: https://hai.stanford.edu/news/hallucinating-law-legal-mistakes-large-language-models-are-pervasive?utm_source=chatgpt.com
18. Źródło Wojsko Polskie: https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/modernizacja-techniczna-szrp
19. Publikacja SIPRI: https://www.sipri.org/publications/2025/other-publications/autonomous-weapon-systems-and-ai-enabled-decision-support-systems-military-targeting-comparison-and