6 marca 2025 r. TSUE wydał wyrok dotyczący przeniesienia praw pokrewnych artystów wykonawców. Sprawa dotyczyła sporu pomiędzy muzykami zatrudnionymi na podstawie statutu prawa administracyjnego przez belgijską orkiestrę narodową a państwem belgijskim. Powodem sporu był dekret królewski z 1 czerwca 2021 r. który wskazywał, że prawidłowe funkcjonowanie orkiestry narodowej wymaga przeniesienia na tę orkiestrę wszystkich praw związanych z wykonaniem i eksploatacją wykonań realizowanych przez artystów wykonawców.

W skardze wniesionej do sądu belgijskiego muzycy zażądali stwierdzenia nieważności ww. dekretu królewskiego i podnieśli w szczególności, że przepisy tego dekretu naruszają prawo Unii. Wskazali również, że przeniesienie ich praw pokrewnych na orkiestrę narodową, dokonane bez uprzedniej zgody i bez możliwości negocjacji wynagrodzenia narusza postanowienia dyrektyw dotyczących ochrony praw autorskich i pokrewnych – w szczególności dyrektywy 2019/790. W tych okolicznościach sąd belgijski postanowił zwrócić się do Trybunału w celu rozstrzygnięcia czy przepisy dyrektywy 2019/790 uniemożliwiają przeniesienie praw pokrewnych na pracodawcę bez wyraźnej zgody artystów wykonawców zatrudnionych na podstawie statutu prawa administracyjnego.

TSUE w wyroku podkreślił, że harmonizacja przepisów w dziedzinie prawa autorskiego wymaga jednolitej wykładni pojęć używanych w dyrektywach Unii i wskazał, że pojęciu „artysty wykonawcy” z dekretu z 1 czerwca 2021 r. należy nadać to samo znaczenie jak w świetle dyrektywy 2019/790. TSUE zaznaczył, że pomimo iż przepisy dyrektywy 2019/790 odnoszące się do godziwego wynagrodzenia twórców i wykonawców w ramach umów o eksploatację  zawierają sformułowania jak m.in. „zasada swobody zawierania umów”, „kontrahent”, „dostosowanie umów”, „wyłączność umowy” czy też „postanowienia umowne”, to z tych wyrażeń nie można wywieść, że przepisy te wyłączają ze swojego zakresu stosowania artystów wykonawców zatrudnionych na podstawie statutu prawa administracyjnego.

Podsumowanie

W konsekwencji TSUE podkreślił, że przeniesienie praw pokrewnych dokonywane na podstawie przepisów krajowych nie może odbywać się w sposób, który de facto pozbawia artystów możliwości negocjacji warunków korzystnych dla ich twórczości. W przypadku braku zgody zainteresowanych artystów wykonawców przepisy dyrektywy 2001/29 stoją na przeszkodzie przeniesieniu praw pokrewnych przysługujących tym artystom – takiemu jak dokonane dekretem królewskim z dnia 1 czerwca 2021 r.

Pełna treść wyroku jest dostępna na: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=296203&pageIndex=0&doclang=pl&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2875209