Wzór UE należy uznać za nieważny, jeżeli wszystkie cechy jego wyglądu są podyktowane wyłącznie funkcją techniczną produktu, którego wzór ten dotyczy (wyrok TSUE z dnia 8 marca 2018 r., DOCERAM, C 395/16, EU:C:2018:172). Wynika to z art. 8 ust. 1 Rozporządzenia nr 6/2002
w sprawie wzorów przemysłowych UE jak i z preambuły tego Rozporządzenia, w której wskazano, że nie należy wstrzymywać innowacji technologicznych poprzez przyznawanie ochrony wzoru cechom wynikającym wyłącznie z ich funkcji technicznej. Wzór UE nie obejmuje również cech postaci produktu, które muszą być koniecznie odtworzone w dokładnej formie i wymiarach, aby umożliwić produktowi, aby mógł zostać mechanicznie złożony lub połączony.

Od ww. reguły istnieje jednak wyjątek nazywany potocznie „klauzulą LEGO”. Wzór unijny, zgodnie z warunkami odnoszącymi się do nowości i indywidualnego charakteru, może bowiem obejmować wzór służący zapewnieniu wielokrotnego składania lub łączenia wzajemnie wymienialnych produktów w ramach systemu modułowego.

W najnowszym wyroku TSUE rozważano, czy pojęcie poinformowanego użytkownika, odnoszące się m.in. do zakresu ochrony przyznanej przez wzór, powinno być bardziej restrykcyjnie interpretowane w przypadku wzorów odnoszących się do produktów modułowych. Rozważono również, czy jeśli naruszenie ogranicza się do niewielkiej liczby elementów modułowych w ramach większego zestawu to możliwe jest odstąpienie od nakładania sankcji na naruszyciela.

Wyrok TSUE z 4 września 2025 r. w sprawie C-211/24

Stan faktyczny

Lego A/S jest uprawniony do dwóch zarejestrowanych wzorów UE dotyczących elementów zabawek konstrukcyjnych oraz .

Węgierska spółka próbowała wwieźć na Węgry zabawki konstrukcyjne zawierające elementy podobne do wzorów Lego.

Węgierskie organy celne zajęły sporny towar. Lego złożyło wniosek o zastosowanie środka tymczasowego w formie utrzymania zajęcia zabawek, lecz został on oddalony przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji, a następnie Sąd Najwyższy utrzymał to orzeczenie w mocy. Sądy rozbieżnie oceniały, czy rozpatrywane elementy wywołują u „poinformowanego użytkownika” inne całościowe wrażenie niż wzory Lego. Sporny był zakres ochrony, jak i ewentualne sankcje.

Sąd rozpatrujący sprawę o naruszenie miał zatem wątpliwość jakie cechy „poinformowany użytkownik”, ma posiadać, gdy chodzi o ocenę całościowego wrażenia wywieranego na nim przez wzory odnoszące się do produktów modułowych. Sąd miał również wątpliwości co do proporcjonalności ewentualnych sankcji. Klocki, które mogły zostać uznane za naruszające stanowiły jedynie kilka klocków z zestawu.

Rozstrzygnięcie TSUE

TSUE wyjaśnił, że w stosunku do wzorów odnoszących się do produktów modułowych pojęcie „poinformowanego użytkownika” powinno być interpretowane w sposób identyczny jak w odniesieniu do tradycyjnych wzorów przemysłowych. Oznacza ono osobę o wyższym niż przeciętny poziomie uwagi i pewnej znajomości wzorów w branży, a nie użytkownika posiadającego pogłębioną wiedzę techniczną eksperta. Poziom uwagi może się dostosować do specyfiki branży i w przypadku wzorów odnoszących się do produktów modułowych może być podwyższony, lecz nie powinien sięgać kompetencji eksperta. Węgierski sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał zatem, że w przypadku wzorów modułowych pojęcie poinformowanego użytkownika należy rozumieć w sposób bardziej restrykcyjny, gdyż użytkownik będzie porównywał takie wzory uważnie w najmniejszych detalach.

Trybunał przypomniał również, że przy ocenie zakresu ochrony należy odnosić się do wizualnego postrzegania postaci produktu przez poinformowanego użytkownika (linie, kontur, kształt itp.). Jeżeli punkty przyłączeniowe mają ten sam kształt i wymiary to mogą wykluczyć stwierdzenie odmienności całościowego wrażenia. Trybunał wskazał jednak, że przy ocenie zakresu ochrony trzeba uwzględnić również stopień swobody twórcy. Im mniejsza swoboda (np. z uwagi na funkcjonalność elementów łączeniowych), tym mniejsze różnice mogą wystarczyć, by poinformowany użytkownik odczuł inne całościowe wrażenie.

Na koniec Trybunał odniósł się również do wątpliwości sądu, dotyczących tego czy znaczenie ma fakt, że klocki, które mogły zostać uznane za naruszające stanowiły jedynie kilka klocków z zestawu. Trybunał wskazał, że uprawnienie sądu krajowego do odstąpienia od nałożenia środków wymienionych w art. 89 ust. 1 Rozporządzenia nr 6/2002 (np. zakazu wwozu, zajęcia towarów) z uwagi na ważne powody należy interpretować jednolicie w całej Unii. Fakt, że naruszenie ogranicza się do niewielkiej liczby elementów modułowych w ramach większego zestawu sam w sobie nie stanowi „ważnego powodu” do odmowy zastosowania środków. Tylko wyjątkowe okoliczności mogą uzasadnić takie odstępstwo.

Podsumowanie

Wyrok TSUE porządkuje ważne wątki dotyczące ochrony wzorów odnoszących się do produktów modułowych. Potwierdza priorytet wizualnej oceny całościowego wrażenia przez „poinformowanego użytkownika”, który nie powinien być uznawany za eksperta technicznego, nawet jeśli porównywane są wzory odnoszące się do produktów modułowych. Ponadto wyrok zawęża możliwości krajowych sądów do uchylania się od stosowania środków przewidzianych w art. 89 ust. 1 (np. zakazu wwozu, zajęcia towarów) z uwagi na ważne powody. Okoliczność częściowego, ograniczonego liczbowo naruszenia sama w sobie nie oznacza „ważnego powodu”.

Wyrok: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=303870&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=5212905