Wyrok – 09/07/2026 – Anne Frank Fonds, Sprawa C‑788/24

– Sprawa dotyczyła pytań prejudycjalnych odnoszących się do pojęcia „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 Dyrektywy 2001/29 oraz do oceny skuteczności geoblokady jako środka technologicznego w sytuacji, gdy utwór znajduje się już w domenie publicznej w części państw członkowskich, lecz pozostaje nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim. Przedmiotem wątpliwości było również znaczenie możliwości obejścia geoblokady za pomocą usług VPN.

– Spór toczył się pomiędzy Anne Frank Fonds a Anne Frank Stichting, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen oraz Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten.

– Anne Frank Fonds jest następcą prawnym praw autorskich do utworów Anny Frank. Z prawomocnego wyroku sądu niderlandzkiego wynika, że część tych utworów korzysta w Niderlandach z ochrony do 2037 r. na podstawie przepisów przejściowych krajowego prawa autorskiego. Jednocześnie w innych państwach członkowskich, w tym w Belgii, utwory te przeszły już do domeny publicznej.

– We wrześniu 2021 r. na stronie internetowej annefrankmanuscripten.org opublikowano bezpłatną internetową naukową edycję rękopisów Anny Frank w języku niderlandzkim. Strona została zarejestrowana w Belgii.

– Dostęp do strony był ograniczony za pomocą geoblokady. Użytkownicy próbujący połączyć się ze strony z państw, w których rękopisy pozostają chronione prawem autorskim, nie mogli uzyskać dostępu do treści. Użytkownikom z Niderlandów wyświetlany był komunikat informujący, że witryna nie jest dostępna z ich kraju ze względu na obowiązujące prawa autorskie.

– W przypadku użytkowników łączących się z państw, w których utwory były już własnością publiczną, strona zawierała dodatkowy komunikat wskazujący, że publikacja została udostępniona jedynie w określonych państwach. Internauta był proszony o potwierdzenie, że uzyskuje dostęp z jednego z tych państw oraz był informowany, że podanie nieprawdziwych informacji może oznaczać obchodzenie środków ochrony i naruszenie prawa autorskiego.

– W listopadzie 2021 r. Anne Frank Fonds wezwał pozwanych do zaprzestania udostępniania rękopisów za pośrednictwem tej strony, wskazując, że dochodzi do naruszenia przysługującego mu wyłącznego prawa do publicznego udostępniania utworów w Niderlandach.

– Po oddaleniu żądań zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, Fundusz wniósł skargę kasacyjną do Hoge Raad der Nederlanden. Sądy niższych instancji uznały bowiem, że administratorzy strony podjęli rozsądne działania mające na celu uniemożliwienie dostępu do witryny z terytorium Niderlandów lub przynajmniej zniechęcenie do takiego dostępu.

– Sąd odsyłający wskazał, że zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy krąg odbiorców publicznego udostępniania należy określać z uwzględnieniem woli podmiotu publikującego treść oraz zastosowanych przez niego środków technologicznych ograniczających dostęp do utworu. Podniósł również, że przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym sama możliwość obejścia geoblokady oznacza publiczne udostępnianie w państwie objętym blokadą, mogłoby w praktyce uniemożliwić legalne internetowe publikowanie utworów, które pozostają chronione choćby w jednym państwie członkowskim.

– W tych okolicznościach Hoge Raad zwrócił się do TSUE z pytaniami dotyczącymi kryteriów pozwalających ustalić, czy publikacja internetowa jest skierowana do odbiorców w określonym państwie członkowskim, znaczenia możliwości obejścia geoblokady przy użyciu VPN oraz podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne publiczne udostępnianie utworu.

– Trybunał podkreślił, że pojęcie „publicznego udostępniania” należy interpretować szeroko, jak również przy uwzględnieniu celu Dyrektywy 2001/29 polegającego na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony praw autorskich. Jednocześnie konieczne jest zachowanie właściwej równowagi pomiędzy ochroną własności intelektualnej a wolnością wypowiedzi i informacji oraz interesem publicznym.

– Trybunał wskazał, że w sytuacji, gdy utwór jest nadal chroniony tylko w niektórych państwach członkowskich, osoba publikująca go w Internecie powinna zastosować skuteczne środki technologiczne ograniczające dostęp użytkownikom z państw, w których ochrona nadal obowiązuje. W przeciwnym przypadku należy uznać, że utwór został udostępniony wszystkim internautom, również tym znajdującym się na terytorium państwa, w którym ochrona prawnoautorska nadal istnieje.

– Trybunał uznał, że geoblokada oparta na lokalizacji użytkownika ustalanej na podstawie adresu IP stanowi środek technologiczny w rozumieniu art. 6 ust. 3 Dyrektywy 2001/29.

– Jednocześnie wskazał, że skuteczność środka technologicznego nie wymaga całkowitej niemożliwości jego obejścia. Ocena skuteczności powinna uwzględniać poziom rozwoju technologicznego, proporcjonalność środka, jego przydatność do osiągnięcia zamierzonego celu oraz konieczność zachowania równowagi pomiędzy ochroną praw autorskich a innymi prawami i interesami chronionymi przez prawo Unii.

– Trybunał podkreślił, że możliwość skorzystania przez internautów z usług VPN lub podobnych rozwiązań nie przesądza sama w sobie o nieskuteczności geoblokady. W przeciwnym przypadku dochodziłoby do znacznego utrudnienia dostępu do utworów należących już do domeny publicznej w części państw członkowskich.

– Odmiennie Trybunał ocenił system oparty wyłącznie na oświadczeniu użytkownika co do miejsca, z którego uzyskuje dostęp do strony. Takie rozwiązanie nie może zostać uznane za skuteczny środek technologiczny, ponieważ jego działanie jest uzależnione wyłącznie od dobrej wiary internauty.

– W konsekwencji Trybunał orzekł, że utwór, który znajduje się w domenie publicznej w części państw członkowskich, lecz pozostaje chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim, nie jest publicznie udostępniany w tym państwie w rozumieniu art. 3 ust. 1 Dyrektywy 2001/29, jeśli publikujący zastosował skuteczną geoblokadę stanowiącą „najnowocześniejszą technologię”, nawet jeżeli użytkownicy mogą ją obejść przy użyciu VPN lub podobnej usługi.

– Trybunał wskazał równiez, że jeżeli geoblokada nie byłaby skuteczna, ewentualne publiczne udostępnianie należałoby przypisać podmiotowi publikującemu utwór na stronie internetowej. Odpowiedzialności takiej nie ponosi natomiast dostawca VPN lub podobnej usługi, który jedynie udostępnia narzędzie techniczne mogące zostać wykorzystane przez użytkownika do obejścia zastosowanego zabezpieczenia.

Szczegóły sprawy: https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/document/C/2024/C-0788-24-00000000RP-01-P-01/ARRET/323428-PL-1-html

 

Wyrok – 08/07/2026 – Aguirre y Compañía, SA przeciwko EUIPO, Sprawa T‑350/25

– Sprawa dotyczyła postępowania sprzeciwowego w sprawie zgłoszenia słownego znaku towarowego Unii Europejskiej BLUE PADEL dla towarów w klasie 25, obejmujących „koszulki [odzież]”. Sprzeciw został oparty na wcześniejszych unijnych znakach figuratywnych BULLPADEL i opierał się między innymi na względnej podstawie odmowy rejestracji wynikającej z art. 8 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia 2017/1001, dotyczącej prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

– W dniu 18 listopada 2022 r. Maria Margarida Moreira de Almeida Santos zgłosiła do rejestracji słowny znak towarowy BLUE PADEL. W dniu 28 marca 2023 r. Aguirre y Compañía, SA wniosła sprzeciw oparty na przedstawionych poniżej wcześniejszych znakach BULLPADEL, zarejestrowanych między innymi dla odzieży sportowej, rakiet do padla oraz innych artykułów sportowych:

– Wydział Sprzeciwów oddalił sprzeciw, a decyzja ta została następnie utrzymana przez Piątą Izbę Odwoławczą EUIPO. Izba uznała, że nie istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd ze względu na niski stopień podobieństwa między oznaczeniami, przeciętny poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców oraz brak wykazania renomy lub zwiększonego charakteru odróżniającego wcześniejszych znaków.

– Skarżąca podniosła przed Sądem, że Izba Odwoławcza błędnie oceniła podobieństwo oznaczeń, charakter odróżniający wcześniejszych znaków oraz całościową ocenę prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

– Sąd stwierdził, że właściwy krąg odbiorców stanowi ogół konsumentów w Unii Europejskiej, a w odniesieniu do rozpatrywanych towarów poziom uwagi tych odbiorców jest przeciętny.

– W odniesieniu do oznaczeń Sąd wskazał, że wspólny element „padel” będzie przez odbiorców postrzegany jako pozbawiony charakteru odróżniającego lub co najwyżej słabo odróżniający, ponieważ odnosi się bezpośrednio do sportu padel oraz do towarów przeznaczonych do jego uprawiania.

– Sąd zgodził się z oceną Izby Odwoławczej, zgodnie z którą oznaczenia wykazują niski stopień podobieństwa wizualnego i pojęciowego oraz przeciętny stopień podobieństwa fonetycznego. Elementy „bull” i „blue” zostały uznane za odróżniające oznaczenia, podczas gdy wspólny element „padel” nie odgrywa istotnej roli odróżniającej.

– Sąd podzielił również stanowisko Izby Odwoławczej, że przedstawione dowody nie pozwalają na stwierdzenie, iż wcześniejszy znak nabył zwiększony charakter odróżniający w wyniku używania lub renomę na datę zgłoszenia znaku BLUE PADEL. Zdaniem Sądu materiały dotyczące nagród, sponsoringu, publikacji prasowych, sprzedaży oraz aktywności marketingowej nie pozwalały wykazać stopnia rozpoznawalności znaku przez właściwy krąg odbiorców.

– Sąd stwierdził jednak, że Izba Odwoławcza popełniła błąd przy dokonywaniu całościowej oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. Chociaż wcześniej prawidłowo ustaliła, że część towarów objętych porównywanymi znakami była identyczna, w końcowej ocenie uwzględniła jedynie niski stopień podobieństwa towarów.

– Sąd przypomniał, że ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd wymaga uwzględnienia zasady współzależności pomiędzy wszystkimi istotnymi czynnikami, w szczególności pomiędzy podobieństwem oznaczeń a podobieństwem towarów. W tych okolicznościach nie można było wykluczyć, że identyczność części towarów mogła zostać zrównoważona przez pozostałe elementy analizy.

– W konsekwencji Sąd uznał, że pominięcie identyczności części towarów przy całościowej ocenie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd stanowiło błąd mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

– Sąd uwzględnił pierwszy zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia 2017/1001, uchylił decyzję Piątej Izby Odwoławczej EUIPO z dnia 26 marca 2025 r. (sprawa R 1081/2024‑5) oraz nie uznał za konieczne badania drugiego zarzutu dotyczącego art. 8 ust. 5 Rozporządzenia.

Szczegóły sprawy: https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/document/T/2025/T-0350-25-00000000PI-01-P-01/ARRET_NP/323344-EN-1-html

 

Wyrok – 08/07/2026 – SCM Biogroup przeciwko EUIPO, Sprawa T‑309/25

– Sprawa dotyczyła postępowania sprzeciwowego w sprawie zgłoszenia unijnego znaku słowno-graficznego BIO‑GROUP MEDICAL SYSTEM dla usług z klasy 42 obejmujących m.in. badania naukowe, analizy laboratoryjne, usługi diagnostyczne, badania bakteriologiczne, analizy chemiczne oraz usługi związane z kontrolą jakości i certyfikacją, przedstawiony poniżej:

Sprzeciw został oparty na wcześniejszym unijnym znaku słowno-graficznym BIOGROUP (przedstawionym poniżej), nazwie handlowej SCM BIOGROUP oraz nazwie domeny biogroup.fr.

– W dniu 4 kwietnia 2022 r. Bio Group Medical System Srl zgłosiła do rejestracji oznaczenie BIO‑GROUP MEDICAL SYSTEM. W dniu 11 lipca 2022 r. SCM Biogroup wniosła sprzeciw oparty na art. 8 ust. 1 lit. b) oraz art. 8 ust. 4 Rozporządzenia 2017/1001.

– Wydział Sprzeciwów uwzględnił sprzeciw, uznając istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. Po odwołaniu wniesionym przez zgłaszającą Piąta Izba Odwoławcza EUIPO uchyliła tę decyzję i oddaliła sprzeciw w całości. Izba uznała, że nie istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd ani między porównywanymi znakami, ani między zgłoszonym oznaczeniem a nazwą handlową i nazwą domeny, na które powoływała się skarżąca.

– Przed Sądem skarżąca zarzucała między innymi błędne określenie właściwego kręgu odbiorców, błędną ocenę podobieństwa oznaczeń, błędną ocenę charakteru odróżniającego wcześniejszego znaku oraz wadliwą całościową ocenę prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd.

– Sąd zgodził się z Izbą Odwoławczą, że usługi objęte zgłoszeniem są skierowane przede wszystkim do profesjonalistów działających w wyspecjalizowanych dziedzinach naukowych i medycznych, a właściwy krąg odbiorców cechuje relatywnie wysoki poziom uwagi.

– W odniesieniu do wspólnego elementu „biogroup” lub „bio‑group” Sąd uznał, że Izba Odwoławcza prawidłowo stwierdziła jego słaby charakter odróżniający. Właściwy krąg odbiorców będzie bowiem postrzegał ten element jako odnoszący się do grupy przedsiębiorstw świadczących usługi związane z biologią, materiałem biologicznym lub działalnością naukowo‑badawczą. Samo zestawienie słów „bio” i „group” nie tworzy fantazyjnego ani niezwykłego wyrażenia odbiegającego od znaczenia poszczególnych elementów.

– Sąd stwierdził jednak, że Izba Odwoławcza błędnie oceniła elementy dominujące w porównywanych oznaczeniach. Mimo słabego charakteru odróżniającego element „biogroup” lub „bio‑group” był elementem najbardziej rzucającym się w oczy, w szczególności ze względu na jego długość, położenie i sposób prezentacji, a odbiorcy będą łatwiej odwoływać się do oznaczeń poprzez ich element słowny niż przez opis elementów graficznych.

– W konsekwencji Sąd uznał, że Izba Odwoławcza błędnie oceniła podobieństwo wizualne i fonetyczne oznaczeń. Wspólny element „biogroup” lub „bio‑group” dominował bowiem w ogólnym wrażeniu wywoływanym przez oba oznaczenia.

– Sąd stwierdził, że oznaczenia wykazują przeciętny stopień podobieństwa wizualnego oraz co najmniej przeciętny stopień podobieństwa fonetycznego. Jednocześnie podzielił stanowisko Izby Odwoławczej, zgodnie z którym podobieństwo pojęciowe pozostaje słabe z uwagi na opisowy charakter wspólnego elementu „biogroup” lub „bio‑group”.

– W zakresie charakteru odróżniającego wcześniejszego znaku Sąd zgodził się z Izbą Odwoławczą, że przedstawione dowody nie pozwalały stwierdzić nabycia zwiększonego charakteru odróżniającego lub renomy w wyniku używania. Przedłożone materiały, obejmujące informacje ze strony internetowej, artykuły prasowe oraz materiały dotyczące działalności laboratoriów Biogroup, potwierdzały używanie oznaczenia, lecz nie pozwalały wykazać szczególnego poziomu rozpoznawalności znaku przez właściwy krąg odbiorców.

– Sąd wskazał następnie, że całościowa ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd została oparta na błędnym założeniu, iż oznaczenia wykazują jedynie niższy od przeciętnego stopień podobieństwa wizualnego i fonetycznego. Ponieważ rozpatrywane usługi były uznawane za identyczne, błędy popełnione przy ocenie podobieństwa oznaczeń miały bezpośredni wpływ na wynik oceny całościowej.

– Tym samym Sąd uznał, że Izba Odwoławcza nie mogła prawidłowo dojść do wniosku, iż nie istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.

– Sąd uwzględnił zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia 2017/1001, uchylił decyzję Piątej Izby Odwoławczej EUIPO z dnia 14 marca 2025 r. (sprawa R 877/2024‑5) oraz uznał, że nie ma potrzeby badania zarzutu opartego na art. 8 ust. 4 tego Rozporządzenia.

Szczegóły sprawy: https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/document/T/2025/T-0309-25-00000000PI-01-P-01/ARRET_NP/323339-EN-1-html