W wytycznych EUIPO z 2025 r. wskazano Polskę wśród innych państw, które nie chronią niezarejestrowanych znaków towarowych chyba, że znaki te są uznawane za powszechnie znane w rozumieniu art. 6bis konwencji paryskiej (Część C, Dział 4, Podsekcja 3.2.2.).

Czy takie stwierdzenie jest jednak słuszne?

1. Ochrona niezarejestrowanych znaków towarowych w UE

Rozporządzenie (UE) 2017/1001 daje możliwość sprzeciwu wobec rejestracji unijnego znaku towarowego na podstawie wcześniejszego, niezarejestrowanego oznaczenia (art. 8 ust. 4). Konieczne jest jednak spełnienie czterech równocześnie występujących przesłanek:

oznaczenie jest używanie w obrocie gospodarczym,

oznaczenie ma znaczenie większe niż lokalne,

nabycie praw zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym oznaczenie było używane, przed datą zgłoszenia unijnego znaku,

istnienie prawa do zakazania używania późniejszego znaku.

W praktyce wielu właścicieli niezarejestrowanych oznaczeń próbuje korzystać z ww. przepisu (najnowsze sprawy przed TSUE to m.in.: T-557/24; T-406/24). Niejednokrotnie sprzeciwy są jednak uznawane za bezzasadne ponieważ nie udowodniono ponad lokalnego znaczenia oznaczenia (np. Wyrok TSUE z 24.09.2025 r., T-557/24), albo gdyż w konkretnym państwie brak jest ustawowej ochrony niezarejestrowanego oznaczenia (np. Decyzja BoA  z 5.11.2007 r., R1446/2006-4).

2. Ochrona niezarejestrowanych znaków towarowych w Polsce

Stwierdzenie, że „Polska nie chroni niezarejestrowanych znaków”, jest znacznym uproszczeniem. W polskim porządku prawnym niezarejestrowane oznaczenia chronione są m.in. przez ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (uznk):

art. 10 uznk — zapewnia ochronę przed wprowadzeniem w błąd co do komercyjnego pochodzenia towarów i usług;

art. 3 uznk — zapewnia ochronę renomy oznaczenia.

Wskazana ochrona ma jednak charakter deliktowy i nie ma charakteru praw podmiotowych.

3. Możliwość wniesienia sprzeciwu na podstawie niezarejestrowanego znaku w Polsce

Zgodnie z art. 132(1) ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo własności przemysłowej (pwp) nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, którego używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Wspomniane prawa osobiste lub majątkowe bezspornie obejmują w szczególności prawo do nazwiska, wizerunku, firmy, prawa autorskie i prawa własności przemysłowej. Na podstawie art. 132(1) ust. 1 pkt. 5 pwp istnieje możliwość wniesienia sprzeciwu w oparciu o wcześniejsze niezarejestrowane oznaczenie, które jest powszechnie znane.

Powstał spór, czy ww. względna przeszkoda rejestracji swym zakresem obejmuje również prawa przysługujące z ochrony niezarejestrowanych znaków towarowych, które nie są powszechnie znane. Z jednej strony wskazuje się, że gdyby ustawodawca chciał, aby prawa z niezarejestrowanego znaku towarowego stanowiły względną przeszkodę rejestracji, to wprost wskazałby to w przepisie. Podkreśla się przy tym, że art. 132(1) ust. 1 pkt. 1 pwp dotyczący względnych przeszkód rejestracji odnosi się do „praw”, zaś ochrona niezarejestrowanych znaków ma wyłącznie charakter deliktowy.

Z drugiej strony wskazuje się, że wspomniany przepis stanowi implementację art. 5 ust 4 dyrektywy 2015/2436, zgodnie z którym podstawą sprzeciwu może być „w szczególności” prawo do nazwiska, co oznaczam że katalog tych praw stanowi katalog otwarty.

4. Podnoszenie roszczeń przez podmiot używający niezarejestrowanego znaku przeciwko uprawnionemu z zarejestrowanego znaku

Obecnie dominuje pogląd, że sąd powinien uwzględnić pierwszeństwo używania w obrocie i w odpowiednich okolicznościach orzec na korzyść podmiotu używającego wcześniejsze, niezarejestrowane oznaczenie. Kluczowe warunki ochrony niezarejestrowanego oznaczenia to:

pierwszeństwo używania,

odpowiednie znaczenie rynkowe oznaczenia, wynikające ze stałego używania.

Intensywność i zakres używania wpływają na rozmiar ochrony. Im silniejsza pozycja rynkowa oznaczenia, tym większe szanse na skuteczne przeciwstawienie się prawom wynikającym z zarejestrowanego znaku.

5. Podsumowanie – czy niezarejestrowane znaki są zatem chronione?

Choć ochrona niezarejestrowanego znaku nie tworzy praw podmiotowych, wydaje się że pojęcie „praw” w art. 132(1) ust. 1 pkt 1 pwp odnoszącym się do względnych przeszkód rejestracji powinno być interpretowane szeroko. Taka interpretacja powinna być zgodna z dyrektywą 2015/2436. Zrozumiałe są zatem postulaty, że niezarejestrowany znak o znaczeniu większym niż lokalne powinien móc stanowić podstawę sprzeciwu przeciwko rejestracji późniejszego znaku. Jeśli dopuszczamy skutki pierwszeństwa używania, to logicznym jest również umożliwienie uprawnionemu z niezarejestrowanego znaku wniesienia sprzeciwu przed rejestracją podobnego znaku. Niezależnie od powyższego, wskazanie Polski w wytycznych EUIPO jako kraju rzekomo niechroniącego oznaczeń niezarejestrowanych jest znacznym uproszczeniem. W podobny sposób i w szerszym zakresie wypowiadałam się na ten temat w publikacji pt. „Kolizje prawa ochronnego na znak towarowy i niezarejestrowanego oznaczenia pochodzenia towaru” (M. Żuraw [w:] PIPWI UJ 2006, z. 95, str. 167−219).